{"id":6940,"date":"2025-02-11T00:20:30","date_gmt":"2025-02-11T00:20:30","guid":{"rendered":"https:\/\/eu4culture.al\/?p=6940"},"modified":"2025-02-13T20:36:58","modified_gmt":"2025-02-13T20:36:58","slug":"aty-ku-shkenca-takohet-me-kinemane-perkushtimi-i-nje-gruaje-ne-ruajtjen-e-filmit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/aty-ku-shkenca-takohet-me-kinemane-perkushtimi-i-nje-gruaje-ne-ruajtjen-e-filmit\/","title":{"rendered":"Aty ku Shkenca Takohet me Kineman\u00eb: P\u00ebrkushtimi i Nj\u00eb Gruaje n\u00eb Ruajtjen e Filmit"},"content":{"rendered":"\n<p>Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Grave dhe Vajzave n\u00eb Shkenc\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar dhe festuar kontributet e jasht\u00ebzakonshme t\u00eb grave shkenc\u00ebtare. Barazia gjinore n\u00eb shkenc\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb t\u00eb ardhmeje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, duke siguruar q\u00eb talenti dhe inovacioni t\u00eb mos kufizohen nga gjinia. <\/p>\n\n\n\n<p>Teksa shum\u00eb fusha shkencore n\u00eb Shqip\u00ebri ende p\u00ebrballen me barriera dhe paragjykime gjinore, Arkivi Qendror Shtet\u00ebror i Filmit spikat si nj\u00eb vend ku grat\u00eb p\u00ebrdorin shkenc\u00ebn duke luajtur nj\u00eb rol kryesor n\u00eb ruajtjen e historis\u00eb kinematografike t\u00eb vendit. Hermelinda \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga k\u00ebto shembuj, e cila ka kaluar gati 20 vite t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj duke ruajtur thesaret kinematografike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrmes pun\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb Arkivin Qendror Shtet\u00ebror t\u00eb Filmit.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cQ\u00eb e vog\u00ebl, kisha pasion t\u00eb madh p\u00ebr kimin\u00eb, edhe pse konsiderohej si nj\u00eb deg\u00eb q\u00eb nuk ofronte shum\u00eb mund\u00ebsi n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Pasi u diplomova p\u00ebr inxhinieri kimike, prisja ta gjeja veten duke punuar n\u00eb nj\u00eb fabrik\u00eb. Kjo derisa zbulova Arkivin Qendror t\u00eb Filmit, ku menj\u00ebher\u00eb u magjepsa nga arti i ruajtjes s\u00eb filmit,\u201d thot\u00eb Hermelinda.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo u gjend n\u00eb nj\u00eb profesion q\u00eb nuk e kishte imagjinuar kurr\u00eb, por q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb perfekte kombinonte pasionin e saj p\u00ebr shkenc\u00ebn me dashurin\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn. Arkivi Qendror i Filmit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb institucion shtet\u00ebror, pjes\u00eb e ish-Kinostudios, i cili ruan nj\u00eb koleksion t\u00eb \u00e7muar filmash q\u00eb datojn\u00eb q\u00eb nga vitet 1920. Me kalimin e koh\u00ebs, ky institucion ka rritur ndikimin dhe ka zgjeruar veprimtarin\u00eb e tij. Fal\u00eb financimit nga programi EU4Culture, institucioni ka p\u00ebrfituar pajisje teknologjike moderne p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar procesin e ruajtjes dhe restaurimit t\u00eb filmave shqiptar\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"2560\" src=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00001-1-1-3-edited-1-scaled.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6951\" srcset=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00001-1-1-3-edited-1-scaled.jpeg 2560w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00001-1-1-3-edited-1-300x300.jpeg 300w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00001-1-1-3-edited-1-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00001-1-1-3-edited-1-150x150.jpeg 150w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00001-1-1-3-edited-1-768x768.jpeg 768w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00001-1-1-3-edited-1-1536x1536.jpeg 1536w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00001-1-1-3-edited-1-2048x2048.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"2560\" src=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00017-5-edited-1-scaled.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6949\" srcset=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00017-5-edited-1-scaled.jpeg 2560w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00017-5-edited-1-300x300.jpeg 300w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00017-5-edited-1-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00017-5-edited-1-150x150.jpeg 150w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00017-5-edited-1-768x768.jpeg 768w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00017-5-edited-1-1536x1536.jpeg 1536w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00017-5-edited-1-2048x2048.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Rrug\u00ebtimi i Hermelind\u00ebs nuk ishte i menj\u00ebhersh\u00ebm. Ajo e filloi nga bazat, duke m\u00ebsuar gradualisht mbi kompleksitetin e filmave, p\u00ebrb\u00ebrjen e tyre delikate dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e \u00e7do shiriti t\u00eb ruajtur n\u00eb arkiv. Me kalimin e koh\u00ebs, ajo u b\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb thelb\u00ebsore e ruajtjes s\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kinematografike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Puna e saj e p\u00ebrditshme p\u00ebrfshin mir\u00ebmbajtjen e shiritave t\u00eb filmit 35 mm, kryerjen e analizave fiziko-kimike dhe monitorimin e lag\u00ebshtis\u00eb dhe temperatur\u00ebs p\u00ebr t\u00eb parandaluar degradimin e filmave. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ajo inspekton dhe analizon filmat, duke i p\u00ebrzgjedhur, kataloguar dhe programuar p\u00ebr restaurim, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb kontrollon me kujdes nivelet e tyre t\u00eb aciditetit.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndryshe nga shum\u00eb profesione t\u00eb tjera, gabimet nuk jan\u00eb t\u00eb pranueshme n\u00eb ruajtjen e k\u00ebtyre veprave unike artistike, pasi materialet shpesh jan\u00eb t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsueshme. Hermelinda \u00ebsht\u00eb e vet\u00ebdijshme p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb dhe sfidat e pun\u00ebs s\u00eb saj, duke e kuptuar se ky proces k\u00ebrkon v\u00ebmendje t\u00eb holl\u00ebsishme ndaj detajeve dhe shum\u00eb p\u00ebrkushtim.<\/p>\n\n\n\n<p>Pavar\u00ebsisht pasionit\u00a0t\u00eb saj, ajo pranon se puna nuk ka qen\u00eb gjithmon\u00eb e leht\u00eb.<br>\u201cKjo pun\u00eb ka sfidat e veta\u2014arkivat filmike kudo n\u00eb bot\u00eb jan\u00eb t\u00eb kushtueshme p\u00ebr t&#8217;u mir\u00ebmbajtur, dhe si i vetmi arkiv filmik n\u00eb Shqip\u00ebri, ky institucion p\u00ebrballet me v\u00ebshtir\u00ebsi financiare dhe burokratike. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, mb\u00ebshtetja nga UNOPS<strong> <\/strong>ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb ndryshim t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm. Ky investim n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb programit EU4Culture \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madhi n\u00eb historin\u00eb e institucionit,\u201d thot\u00eb ajo me entuziaz\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p>Me financimin e Bashkimit Evropian, Arkivi ka p\u00ebrfituar pajisje moderne p\u00ebr digjitalizimin e filmave, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb tavolin\u00eb kontrolli t\u00eb filmit, nj\u00eb projektor video filmi dhe nj\u00eb makin\u00eb pastrimi filmi t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb lart\u00eb. K\u00ebto mjete kan\u00eb revolucionarizuar procesin e ruajtjes. Pajisjet e reja lejojn\u00eb matjen precize t\u00eb tensionit t\u00eb filmit, duke zvog\u00ebluar nevoj\u00ebn p\u00ebr llogaritje manuale dhe rishikime t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura q\u00eb mund t\u00eb d\u00ebmtonin materialin.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"2560\" src=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00014-1-2-edited-scaled.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6955\" srcset=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00014-1-2-edited-scaled.jpeg 2560w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00014-1-2-edited-300x300.jpeg 300w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00014-1-2-edited-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00014-1-2-edited-150x150.jpeg 150w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00014-1-2-edited-768x768.jpeg 768w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00014-1-2-edited-1536x1536.jpeg 1536w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00014-1-2-edited-2048x2048.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong><em>Ing. Hermelinda Troqe, specialiste e ruajtjes s\u00eb filmit n\u00eb Arkiv\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb Filmit<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDikur, na duhej t\u2019i shfaqnim filmat vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb kontrolluar gjendjen e tyre, gj\u00eb q\u00eb shpesh mund t\u00eb shkaktonte d\u00ebmtime. Tani, mund t\u2019i vler\u00ebsojm\u00eb ato n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb sigurt dhe t\u00eb sakt\u00eb. Num\u00ebroja dit\u00ebt derisa pajisjet mb\u00ebrrit\u00ebn,\u201d shton Hermelinda.<\/p>\n\n\n\n<p>Digjitalizimi jo vet\u00ebm q\u00eb ka p\u00ebrmir\u00ebsuar p\u00ebrpjekjet p\u00ebr ruajtjen e filmave, por gjithashtu ka zgjeruar qasjen e publikut ndaj trash\u00ebgimis\u00eb filmike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. \u201cShum\u00eb shqiptar\u00eb nuk e dinin fare se k\u00ebta filma ekzistonin. Digjitalizimi na lejon t\u00eb ndajm\u00eb historin\u00eb ton\u00eb kinematografike me brezat e rinj,\u201d thot\u00eb Hermelinda.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKam par\u00eb njer\u00ebz t\u00eb qajn\u00eb duke par\u00eb k\u00ebto filma t\u00eb restauruar. Ata dallojn\u00eb gjysh\u00ebrit e tyre, sht\u00ebpit\u00eb e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb dhe momente q\u00eb mendonin se ishin zhdukur p\u00ebrgjithmon\u00eb,\u201d shton ajo. P\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, k\u00ebto filma ofrojn\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019u lidhur me t\u00eb kaluar\u00ebn n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb thell\u00eb dhe personale. \u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar nga vijm\u00eb, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb vendet e njohura p\u00ebr ta n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb tjet\u00ebr dhe p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar historit\u00eb q\u00eb kan\u00eb formuar identitetin ton\u00eb,\u201d thekson ajo.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"2560\" src=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00020-1-edited-scaled.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6959\" srcset=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00020-1-edited-scaled.jpeg 2560w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00020-1-edited-300x300.jpeg 300w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00020-1-edited-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00020-1-edited-150x150.jpeg 150w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00020-1-edited-768x768.jpeg 768w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00020-1-edited-1536x1536.jpeg 1536w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00020-1-edited-2048x2048.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00022-1-edited-1-1024x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6895\" srcset=\"https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00022-1-edited-1-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00022-1-edited-1-300x300.jpeg 300w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00022-1-edited-1-150x150.jpeg 150w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00022-1-edited-1-768x768.jpeg 768w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00022-1-edited-1-1536x1536.jpeg 1536w, https:\/\/eu4culture.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/image00022-1-edited-1-2048x2048.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Ish-Kinostudioja ka qen\u00eb nj\u00eb vend ku barazia gjinore \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur gjithmon\u00eb, me grat\u00eb q\u00eb kan\u00eb luajtur role ky\u00e7e n\u00eb industri, si pas kamer\u00ebs ashtu edhe para saj. Brenda arkivit, sot grat\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb udh\u00ebheqin p\u00ebrpjekjet p\u00ebr ruajtjen e filmave.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKy profesion \u00ebsht\u00eb i rrall\u00eb, por shpresoj q\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb rinj, ve\u00e7an\u00ebrisht vajza dhe gra, ta kuptojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tij. Ne po ruajm\u00eb kujtes\u00ebn e kombit ton\u00eb,\u201d thot\u00eb Hermelinda. Historia e saj nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb histori restaurimi filmash, por tregon p\u00ebr p\u00ebrkushtimin, pasionin dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e ruajtjes s\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kulturore.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNe nuk po mir\u00ebmbajm\u00eb thjesht filma t\u00eb vjet\u00ebr. Ne po mbajm\u00eb gjall\u00eb histori,\u201d p\u00ebrfundon ajo. Fal\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb vazhdueshme, edhe nga programe si ai i EU4Culture financuar nga Bashkimi Evropian, trash\u00ebgimia e thesareve kinematografike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb mbahet gjall\u00eb p\u00ebr brezat q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Grave dhe Vajzave n\u00eb Shkenc\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar dhe festuar kontributet e jasht\u00ebzakonshme t\u00eb grave shkenc\u00ebtare. Barazia gjinore n\u00eb shkenc\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb t\u00eb ardhmeje m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, duke siguruar q\u00eb talenti dhe inovacioni t\u00eb mos kufizohen nga gjinia. Teksa shum\u00eb fusha shkencore [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6891,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[18,24,22],"tags":[76,28,81,80,79],"class_list":["post-6940","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articles-sq","category-news-sq","category-stories-sq","tag-arkivi-i-filmit","tag-eu4culture-2","tag-filma","tag-filmat-e-vjeter","tag-restaurimi-i-filave"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6940"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6975,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6940\/revisions\/6975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6891"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}