{"id":2895,"date":"2022-09-01T07:27:18","date_gmt":"2022-09-01T07:27:18","guid":{"rendered":"https:\/\/eu4culture.al\/?p=2895"},"modified":"2022-09-20T09:55:42","modified_gmt":"2022-09-20T09:55:42","slug":"eu4culture-engages-scholars-to-reveal-new-pages-of-albanian-history","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/eu4culture-engages-scholars-to-reveal-new-pages-of-albanian-history\/","title":{"rendered":"EU4Culture angazhon studiues p\u00ebr t\u00eb zbuluar faqe t\u00eb reja t\u00eb historis\u00eb shqiptare"},"content":{"rendered":"\n<p>Arkeolog\u00ebt dhe historian\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb grup aleatesh t\u00eb pazakonsh\u00ebm: pem\u00ebt. Dendrokronologjia, metoda shkencore e studimit t\u00eb unazave t\u00eb pem\u00ebve, mund t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb me sakt\u00ebsi mosh\u00ebn e siteve arkeologjike duke p\u00ebrdorur informacionin e ruajtur brenda drurit t\u00eb vjet\u00ebr. Fillimisht e p\u00ebrdorur p\u00ebr studimin e ndryshimeve t\u00eb klim\u00ebs, metoda \u00ebsht\u00eb tani nj\u00eb mjet i pa\u00e7muar p\u00ebr arkeolog\u00ebt dhe historian\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt mund t\u00eb gjurmojn\u00eb deri n\u00eb 13,000 vjet histori duke p\u00ebrdorur kronologjit\u00eb e unazave t\u00eb pem\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>Sot, dendrokronologjia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mjet kritik p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb datimin e sitevearkeologjike dhe artefakteve n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Termi rrjedh nga fjal\u00ebt e lashta greke p\u00ebr pem\u00eb (dendron) dhe koh\u00eb (khronos).<\/p>\n\n\n\n<p>Kur historian\u00ebt ose arkeolog\u00ebt marrin pjes\u00ebn qendrore t\u00eb prerjeve t\u00ebrthore gjat\u00eb g\u00ebrmimeve ose rinovimeve, si muajin e kaluar gjat\u00eb punimeve t\u00eb rinovimit n\u00eb Muzet\u00eb Etnografik\u00eb n\u00eb Kruj\u00eb dhe Kavaj\u00eb, ata ose marrin nj\u00eb prerje t\u00eb plot\u00eb ose marrin b\u00ebrthamat e prerjeve t\u00ebrthore, pastaj i krahasojn\u00eb me kronologjit\u00eb e zon\u00ebs p\u00ebr t\u00eb gjetur unaz\u00ebn q\u00eb p\u00ebrputhet dhe mosh\u00ebn e nj\u00eb siti. Mosha t\u00eb ndryshme n\u00eb ekzemplar\u00eb mund t\u00eb zbulojn\u00eb val\u00eb nd\u00ebrtimi n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb caktuar, ose t\u00eb zbulojn\u00eb modele migrimi dhe tregtie me copa druri q\u00eb nuk jan\u00eb prer\u00eb n\u00eb vend.<\/p>\n\n\n\n<p>Sot fol\u00ebm me Dr. Esmeralda Agolli, Pedagoge n\u00eb Departamentin e Arkeologjis\u00eb dhe Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore t\u00eb Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb kuptuar se si objektet e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore, t\u00eb rinovuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb programit EU4Culture t\u00eb financuar nga BE dhe zbatuar nga Zyra e Kombeve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Sh\u00ebrbimet e Projekteve (UNOPS), b\u00ebhen platforma q\u00eb ndihmojn\u00eb studiuesit t\u00eb hedhin drit\u00eb mbi historin\u00eb shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cProjekti i restaurimit i kryer n\u00eb Muzeun Etnografik t\u00eb Kruj\u00ebs dhe Kavaj\u00ebs ka ofruar mund\u00ebsin\u00eb unike p\u00ebr t\u00eb shpalosur n\u00eb k\u00ebto nd\u00ebrtesa nj\u00eb mori detajesh n\u00eb lidhje me arkitektur\u00ebn e tyre, transformimin n\u00eb koh\u00eb, materialin e nd\u00ebrtimit dhe mbi at\u00eb se sa t\u00eb gjitha k\u00ebto karakteristika pasqyrojn\u00eb jet\u00ebn dhe veprimin brenda dhe jasht\u00eb k\u00ebtyre dy element\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb mund\u00ebsi e till\u00eb \u00ebsht\u00eb mjaft e \u00e7muar edhe p\u00ebr t\u00eb lejuar k\u00ebrkime sistematike n\u00eb ve\u00e7orit\u00eb e materialeve t\u00eb \u00e7do nd\u00ebrtese. Me struktur\u00ebn prej druri n\u00eb ve\u00e7anti, analiza e datimit absolut p\u00ebrmes dendrokronologjis\u00eb dhe anatomis\u00eb s\u00eb drurit ka qen\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrpjekjet m\u00eb t\u00eb fundit n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn projekti EU4Culture po bashk\u00ebpunon me Departamentin e Arkeologjis\u00eb dhe Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore n\u00eb Universitetin e Tiran\u00ebs dhe projektin Ballkan-Egje-Dendrokronologji.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne synojm\u00eb t\u00eb mbledhim mostra druri nga k\u00ebto dy nd\u00ebrtesa dhe m\u00eb pas t\u00eb eksplorojm\u00eb strukturat prej druri t\u00eb kalas\u00eb s\u00eb Bashtov\u00ebs. Mbi t\u00eb gjitha, nj\u00eb mund\u00ebsi e till\u00eb unike na lejon t\u00eb aplikojm\u00eb nj\u00eb metodologji jo destruktive \u2013 vet\u00ebm duke marr\u00eb mostra nga materialet prej druri t\u00eb cilat p\u00ebr shkak t\u00eb gjendjes s\u00eb tyre t\u00eb keqe duhet t\u00eb hiqen. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ne po p\u00ebrpiqemi t\u00eb jemi gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs dhe t\u00eb mbledhim pjes\u00eb druri nga \u00e7do struktur\u00eb e nd\u00ebrtes\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb profil i lart\u00eb studiuesish do t\u00eb kryejn\u00eb analiza p\u00ebr mostrat e mbledhura dhe do t\u00eb fokusohen kryesisht n\u00eb dendrokronologjin\u00eb dhe anatomin\u00eb e drurit. Me mjaft entuziaz\u00ebm, presim q\u00eb rezultatet t\u00eb nxjerrin n\u00eb pah disa \u00e7\u00ebshtje interesante. Analiza e unazave t\u00eb pem\u00ebve do t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb marrjen e t\u00eb dh\u00ebnave absolute p\u00ebr nd\u00ebrtimin e sht\u00ebpive. Ndoshta n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb interesante mund t\u00eb zbulohen edhe disa dinamika t\u00eb fazave t\u00eb ndryshme t\u00eb nd\u00ebrtimeve. Deri m\u00eb tani, t\u00eb dyja nd\u00ebrtesat dhe kalaja e Bashtov\u00ebs datohen vet\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konvencionale, duke marr\u00eb parasysh kryesisht ve\u00e7orit\u00eb arkitekturore dhe burimet e p\u00ebrgjithshme historike.<\/p>\n\n\n\n<p>Analiza mbi anatomin\u00eb e drurit do t\u00eb kontribuoj\u00eb v\u00ebrtet n\u00eb kuptimin e origjin\u00ebs dhe tipologjis\u00eb s\u00eb drurit t\u00eb p\u00ebrdorur si material nd\u00ebrtimi. K\u00ebtu hapim horizontet tona p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me eksplorimin e mjedisit, disponueshm\u00ebrin\u00eb e l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb par\u00eb n\u00eb rajonet e Kavaj\u00ebs dhe Kruj\u00ebs, dhe mund\u00ebsisht rrug\u00ebt e l\u00ebvizjes s\u00eb mallrave.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkim thelb\u00ebsor n\u00eb Shqip\u00ebri dhe me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb mund t\u00eb frym\u00ebzoj\u00eb studime dhe eksplorime t\u00eb m\u00ebtejshme p\u00ebr materialin e drurit dhe m\u00eb gjer\u00eb. Zbulime emocionuese jan\u00eb p\u00ebrpara!\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arkeolog\u00ebt dhe historian\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb grup aleatesh t\u00eb pazakonsh\u00ebm: pem\u00ebt. Dendrokronologjia, metoda shkencore e studimit t\u00eb unazave t\u00eb pem\u00ebve, mund t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb me sakt\u00ebsi mosh\u00ebn e siteve arkeologjike duke p\u00ebrdorur informacionin e ruajtur brenda drurit t\u00eb vjet\u00ebr. Fillimisht e p\u00ebrdorur p\u00ebr studimin e ndryshimeve t\u00eb klim\u00ebs, metoda \u00ebsht\u00eb tani nj\u00eb mjet i pa\u00e7muar p\u00ebr arkeolog\u00ebt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2888,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-2895","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-events-sq"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2895","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2895"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2895\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2947,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2895\/revisions\/2947"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2895"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2895"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu4culture.al\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2895"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}